Agregat prądotwórczy przy budynku mieszkalnym – jak ograniczyć hałas?

PORADNIK AKMEL · AGREGATY PRĄDOTWÓRCZE I AKUSTYKA

Agregat prądotwórczy ustawiony przy budynku mieszkalnym może być skutecznym źródłem zasilania awaryjnego, ale jego lokalizacja wymaga uwzględnienia hałasu, drgań, układu wydechowego i warunków chłodzenia. Sam wybór urządzenia opisanego jako „silent” lub „super silent” nie gwarantuje, że instalacja będzie komfortowa dla mieszkańców i otoczenia.

Poziom dźwięku odczuwany przy budynku zależy nie tylko od samego agregatu. Znaczenie mają również odległość, kierunek ustawienia urządzenia, sąsiednie ściany, wloty i wyloty powietrza, sposób odprowadzania spalin oraz przenoszenie drgań na konstrukcję i podłoże.

Dlaczego agregat przy domu może być uciążliwy?

Agregat prądotwórczy zawiera kilka źródeł dźwięku pracujących jednocześnie. Hałas nie pochodzi wyłącznie z silnika.

Znaczenie mają między innymi:

• praca silnika spalinowego,
• układ wydechowy,
• wentylator i chłodnica,
• przepływ powietrza przez wloty i wyloty,
• drgania jednostki napędowej i prądnicy,
• rezonans elementów obudowy,
• odbicia dźwięku od budynków i innych powierzchni.

W praktyce może więc zdarzyć się, że agregat o dobrych parametrach katalogowych stanie się uciążliwy po ustawieniu go w niekorzystnym miejscu – przykładowo w wąskim przejściu pomiędzy dwiema elewacjami.

1. Zacznij od właściwego miejsca ustawienia agregatu

Lokalizacja urządzenia jest jednym z najskuteczniejszych sposobów ograniczania hałasu bez ingerowania w sam agregat.

Wraz ze wzrostem odległości od źródła poziom ciśnienia akustycznego zazwyczaj maleje. Dlatego nawet kilka dodatkowych metrów może mieć znaczenie podczas projektowania instalacji.

Nie istnieje jednak jedna uniwersalna odległość w metrach, która gwarantuje odpowiedni poziom hałasu przy każdym budynku. Znaczenie mają parametry konkretnego urządzenia, charakter zabudowy oraz rodzaj terenu znajdującego się w otoczeniu.

Przy wyborze miejsca warto unikać przede wszystkim sytuacji, w których:

• wylot powietrza skierowany jest bezpośrednio w stronę okien,
• agregat znajduje się pomiędzy blisko położonymi ścianami odbijającymi dźwięk,
• układ wydechowy znajduje się bardzo blisko chronionej elewacji,
• urządzenie ustawione jest tuż przy sypialni lub innych pomieszczeniach wrażliwych na hałas.

2. Wybierz agregat w odpowiedniej obudowie wyciszonej

Standardowa otwarta konstrukcja agregatu będzie zwykle znacznie trudniejsza do zastosowania w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy niż urządzenie przygotowane w obudowie wyciszonej.

Dobra obudowa nie polega jednak tylko na zastosowaniu grubszych ścian.

Projekt wyciszenia musi uwzględniać również:

• tłumienie ścian i drzwi obudowy,
• uszczelnienie newralgicznych połączeń,
• wloty powietrza,
• wylot gorącego powietrza,
• układ wydechowy,
• wymagany przepływ powietrza chłodzącego.

Ważne: nie należy samodzielnie szczelnie zabudowywać agregatu w przypadkowej skrzyni lub pomieszczeniu tylko po to, aby zmniejszyć hałas. Ograniczenie przepływu powietrza może prowadzić do przegrzewania urządzenia, problemów z pracą silnika i stworzenia niebezpiecznych warunków dla odprowadzania spalin.

3. Zwróć uwagę na wlot i wylot powietrza

Agregat podczas pracy generuje dużą ilość ciepła. Układ chłodzenia wymaga więc intensywnego przepływu powietrza.

Jednocześnie otwory wentylacyjne są miejscami, przez które dźwięk może stosunkowo łatwo wydostawać się z obudowy.

W rozwiązaniach projektowanych pod kątem ograniczenia hałasu stosuje się m.in. odpowiednio ukształtowane kanały oraz elementy tłumiące przepływający dźwięk.

Trzeba znaleźć kompromis pomiędzy:

ograniczeniem emisji dźwięku ↔ zachowaniem wymaganego przepływu powietrza i chłodzenia agregatu.

Dlatego modyfikacje układu wentylacji powinny być dobierane do konkretnego urządzenia i jego zapotrzebowania na powietrze.

4. Układ wydechowy ma bardzo duże znaczenie

Jednym z ważnych źródeł hałasu agregatu jest układ wydechowy silnika.

Odpowiednio dobrany tłumik może istotnie ograniczyć emisję dźwięku, ale ważny jest również sposób poprowadzenia całego układu oraz położenie jego zakończenia.

Należy uwzględnić zarówno wymagania akustyczne, jak i bezpieczne odprowadzanie spalin.

Agregatu spalinowego nie należy uruchamiać wewnątrz domu, garażu ani innego zamkniętego pomieszczenia nieprzystosowanego do pracy takiego urządzenia. Spaliny zawierają tlenek węgla, a prawidłowe rozwiązanie układu wydechowego i wentylacji jest elementem bezpiecznego projektu instalacji.

5. Ogranicz przenoszenie drgań

Uciążliwość agregatu może być odczuwana nie tylko jako dźwięk rozchodzący się w powietrzu.

Silnik i prądnica generują również drgania mechaniczne. Jeżeli urządzenie zostanie niewłaściwie posadowione, część energii może przenosić się przez fundament lub konstrukcję budynku.

Dlatego stosuje się między innymi:

• wibroizolatory pomiędzy zespołem a konstrukcją,
• odpowiednie fundamenty lub płyty posadowienia,
• elastyczne elementy instalacji,
• kompensatory układu wydechowego.

Ma to szczególne znaczenie wtedy, gdy agregat znajduje się bardzo blisko budynku albo jest instalowany w konstrukcji technicznie z nim związanej.

6. Czy mur lub ekran akustyczny pomoże?

Odpowiednio zaprojektowana przeszkoda może ograniczyć bezpośrednią propagację dźwięku pomiędzy agregatem a budynkiem.

Najlepszy efekt można uzyskać wtedy, gdy ekran rzeczywiście przerywa bezpośrednią linię pomiędzy źródłem a miejscem wymagającym ochrony.

Samo ustawienie przypadkowego ogrodzenia nie gwarantuje jednak dużej redukcji hałasu.

Znaczenie mają:

• wysokość ekranu,
• jego długość,
• szczelność konstrukcji,
• odległość od źródła i odbiorcy,
• charakterystyka częstotliwościowa dźwięku.

W przypadku agregatów trzeba jednocześnie uważać, aby ekran nie ograniczał przepływu powietrza chłodzącego i nie powodował recyrkulacji gorącego powietrza.

7. Uważaj na odbicia od elewacji

Ściana budynku nie zawsze pomaga.

Twarda elewacja może odbijać część energii akustycznej. Dlatego ustawienie agregatu bardzo blisko ściany albo pomiędzy dwiema równoległymi elewacjami może stworzyć niekorzystne warunki akustyczne.

Podczas projektowania warto więc przeanalizować nie tylko prostą odległość od mieszkańców, lecz także cały układ przestrzenny wokół agregatu.

8. Sprawdź parametr, a nie tylko napis „silent”

Określenia takie jak „silent”, „super silent” czy „wyciszony” są pomocne marketingowo, ale same nie pozwalają porównać dwóch urządzeń.

W dokumentacji warto sprawdzić między innymi:

• poziom mocy akustycznej LWA,
• poziom ciśnienia akustycznego podawany z konkretnej odległości,
• warunki, w których parametr został określony,
• konfigurację obudowy,
• sposób wykonania pomiaru.

Przykładowo wartość określona jako 65 dBA z 7 metrów nie może być bezpośrednio porównywana z wynikiem 65 dBA z 1 metra.

Jakie poziomy hałasu obowiązują przy zabudowie mieszkalnej?

Polskie przepisy określają dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku zależnie od rodzaju terenu i pory doby.

Dla kategorii „pozostałe obiekty i działalność będąca źródłem hałasu” przykładowe wartości wynoszą:

Właściwa wartość zależy od klasyfikacji konkretnego terenu i rodzaju źródła. Parametru katalogowego agregatu nie należy bezpośrednio porównywać z wartościami dopuszczalnymi dla chronionego terenu.

Przepisy nie oznaczają więc, że każdy agregat ustawiony przy domu musi mieć w karcie katalogowej maksymalnie 40 lub 50 dBA. Oceniany jest poziom hałasu występujący w odpowiednim miejscu chronionym, według właściwego wskaźnika i metodyki.

Jak ograniczyć hałas agregatu – praktyczna lista

1. Zwiększ odległość od budynku, jeżeli lokalizacja na to pozwala.
2. Dobierz agregat w odpowiednio zaprojektowanej obudowie wyciszonej.
3. Nie kieruj wylotu chłodnicy i układu wydechowego w stronę chronionych okien.
4. Ogranicz przenoszenie drgań przez odpowiednią wibroizolację.
5. Przeanalizuj możliwość zastosowania ekranu lub wykorzystania istniejących przegród.
6. Uwzględnij odbicia od elewacji i innych twardych powierzchni.
7. Nie ograniczaj przepływu powietrza tylko po to, aby zmniejszyć hałas.
8. W wymagającej lokalizacji wykonaj analizę akustyczną przed instalacją.
9. Po uruchomieniu można zweryfikować efekt rzeczywistymi pomiarami.

FAQ: agregat przy budynku mieszkalnym

Podsumowanie

Skuteczne ograniczenie hałasu agregatu przy budynku mieszkalnym wymaga spojrzenia na całą instalację, a nie tylko na samą obudowę urządzenia.

Znaczenie mają moc i konstrukcja agregatu, jego lokalizacja, odległość od zabudowy, orientacja wlotów i wylotów powietrza, układ wydechowy, drgania oraz sposób rozchodzenia się dźwięku w otoczeniu.

Najlepsze efekty uzyskuje się wtedy, gdy wymagania akustyczne zostaną uwzględnione jeszcze przed ustawieniem urządzenia, a nie dopiero po pojawieniu się problemu z hałasem.

Podstawa opracowania

• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku – tekst jednolity.
• Metodyka referencyjna wykonywania okresowych pomiarów hałasu w środowisku pochodzącego z instalacji lub urządzeń.
• Główny Inspektorat Ochrony Środowiska – zasady monitoringu hałasu i wskaźniki LAeqD oraz LAeqN.