Jak sprawdzić, czy agregat spełnia wymagania dotyczące hałasu? Od projektu do pomiarów terenowych

PORADNIK AKMEL · AGREGATY PRĄDOTWÓRCZE I AKUSTYKA

Informacja, że agregat ma określony poziom dBA z 7 metrów, nie wystarcza jeszcze do stwierdzenia, że gotowa instalacja spełnia wymagania dotyczące hałasu w konkretnej lokalizacji. Trzeba rozdzielić parametry akustyczne samego urządzenia od rzeczywistego poziomu dźwięku występującego na terenie podlegającym ochronie.

W praktyce proces powinien rozpocząć się jeszcze przed wyborem agregatu. Najpierw analizuje się miejsce instalacji i wymagania akustyczne, następnie dobiera urządzenie i rozwiązania wyciszające, a po wykonaniu instalacji – jeżeli jest to potrzebne – weryfikuje efekt pomiarami terenowymi.

Co właściwie oznacza „agregat spełnia wymagania dotyczące hałasu”?

Nie istnieje jeden uniwersalny poziom hałasu, który każdy agregat musi spełniać niezależnie od miejsca instalacji.

Inne znaczenie ma parametr akustyczny samego urządzenia, a inne ocena oddziaływania agregatu na środowisko.

Dopiero określenie, które z tych pytań chcemy rozstrzygnąć, pozwala dobrać właściwy sposób badania.

Krok 1. Sprawdź lokalizację i rodzaj otaczającego terenu

Prace warto rozpocząć od analizy miejsca, w którym agregat ma zostać zainstalowany.

Znaczenie ma przede wszystkim obecność terenów objętych ochroną akustyczną, np. zabudowy mieszkaniowej, szpitali, domów opieki, obiektów związanych z pobytem dzieci i młodzieży czy terenów mieszkaniowo-usługowych.

W polskich przepisach dopuszczalne poziomy zależą od rodzaju terenu oraz pory doby.

Dla kategorii „pozostałe obiekty i działalność będąca źródłem hałasu” przykładowe wartości wynoszą:

Właściwy poziom należy ustalić dla konkretnego terenu i źródła. Wartości w tabeli nie są maksymalnym parametrem katalogowym agregatu.

Krok 2. Określ sposób pracy agregatu

Znaczenie ma nie tylko miejsce, ale również sposób użytkowania urządzenia.

Należy ustalić m.in.:

• czy agregat ma pracować wyłącznie awaryjnie,
• czy przewidywana jest również praca testowa lub okresowa,
• czy urządzenie może pracować w nocy,
• jak długo może trwać pojedynczy cykl pracy,
• czy w pobliżu występują inne istotne źródła hałasu.

Jest to ważne, ponieważ wskaźniki stosowane przy kontroli hałasu środowiskowego uwzględniają odpowiednie czasy odniesienia.

Krok 3. Sprawdź parametry akustyczne urządzenia

Na etapie wyboru agregatu należy zebrać możliwie dobre dane o jego emisji akustycznej.

Przydatne mogą być między innymi:

• poziom mocy akustycznej LWA,
• poziom ciśnienia akustycznego podawany dla określonej odległości,
• informacja o zastosowanej obudowie,
• charakterystyka układu chłodzenia i wydechu,
• wyniki badań lub raportów pomiarowych.

Najważniejsze jest porównywanie tego samego rodzaju parametrów. Wartość LWA nie jest tym samym co wynik podany jako dBA z 7 metrów.

Krok 4. Wykonaj analizę jeszcze przed instalacją

Jeżeli lokalizacja jest wymagająca, nie warto czekać z oceną akustyczną do momentu uruchomienia gotowego agregatu.

Na podstawie parametrów źródła można wcześniej analizować rozprzestrzenianie się dźwięku w otoczeniu.

Metodyka referencyjna dla hałasu pochodzącego z instalacji i urządzeń przewiduje również metody obliczeniowe oparte na modelu propagacji dźwięku w przestrzeni otwartej. Jednym z podstawowych danych wejściowych jest wtedy moc akustyczna źródła.

Dzięki analizie można ocenić między innymi:

• czy urządzenie nie znajduje się zbyt blisko terenu chronionego,
• która orientacja agregatu będzie korzystniejsza,
• czy potrzebna jest mocniej wyciszona obudowa,
• czy warto zastosować ekran akustyczny,
• czy trzeba zmodyfikować wloty, wyloty powietrza lub układ wydechowy.

Najtańsze ograniczenie hałasu często powstaje na etapie projektu. Zmiana miejsca lub orientacji agregatu przed wykonaniem instalacji może być znacznie prostsza niż późniejsza przebudowa gotowego systemu.

Krok 5. Zweryfikuj parametry gotowego agregatu

Jeżeli projekt wymaga szczególnego ograniczenia hałasu, gotowe urządzenie można poddać niezależnym badaniom akustycznym jeszcze przed dostawą na obiekt.

Takie badanie może służyć np. do wyznaczenia poziomu mocy akustycznej oraz poziomu ciśnienia akustycznego w określonych odległościach.

Przykładem jest niezależne badanie agregatu AKMEL AP 150 Y, podczas którego wyznaczono:

Takie wyniki pozwalają dobrze scharakteryzować urządzenie i sprawdzić efekt zastosowanych rozwiązań wyciszających.

Nie oznaczają jednak jeszcze automatycznie zgodności z wymaganiami środowiskowymi konkretnej lokalizacji.

Krok 6. Zainstaluj agregat zgodnie z założeniami projektu

Nawet bardzo dobrze wyciszony agregat może osiągnąć gorszy efekt po niewłaściwym ustawieniu.

Podczas realizacji należy zwrócić uwagę między innymi na:

• rzeczywistą odległość od zabudowy,
• orientację agregatu,
• położenie wlotów i wylotów powietrza,
• prowadzenie układu wydechowego,
• wibroizolację,
• ewentualne ekrany i przegrody,
• zachowanie właściwego przepływu powietrza chłodzącego.

Zmiana któregoś z tych elementów względem projektu może wpłynąć również na efekt akustyczny.

Krok 7. W razie potrzeby wykonaj pomiary terenowe

Końcową odpowiedź na pytanie o oddziaływanie gotowej instalacji mogą dać pomiary wykonane już w jej rzeczywistym otoczeniu.

Metodyka referencyjna wymaga, aby punkty pomiarowe dobierać na terenach objętych ochroną przed hałasem w sposób pozwalający określić miejsce największego oddziaływania badanego źródła.

W zabudowie punkty mogą znajdować się m.in. przy elewacjach budynków chronionych lub na otaczającym je terenie.

Do pomiarów środowiskowych wykorzystuje się odpowiednią aparaturę, w tym mierniki poziomu dźwięku klasy 1. Kontroluje się również tor pomiarowy oraz warunki prowadzenia badania.

Krok 8. Oddziel hałas agregatu od hałasu tła

W rzeczywistym otoczeniu mikrofon rejestruje również inne źródła dźwięku.

Mogą to być:

• ruch drogowy,
• wentylacja budynków,
• inne instalacje techniczne,
• maszyny,
• działalność sąsiednich obiektów.

Dlatego jednym z elementów badania jest określenie hałasu tła, np. podczas wyłączenia badanego urządzenia.

Dopiero wtedy można właściwie ocenić udział agregatu w poziomie zarejestrowanym w konkretnym punkcie.

Przykład pomiaru gotowej instalacji – Gliwice

Taką końcową weryfikację przeprowadzono dla instalacji agregatu przy budynku Wód Polskich w Gliwicach.

Niezależne laboratorium wykonało pomiary terenowe między innymi:

• w bramie na granicy działki,
• na wschodniej granicy działki,
• w rejonie budynku mieszkalnego.

W końcowym wniosku laboratorium stwierdziło, że w warunkach objętych badaniem eksploatacja agregatu w porze dziennej nie powodowała przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku.

Zobacz również realizację agregatu ZERO-NOISE 50 kVA.

Co zrobić, jeżeli pomiary wykażą zbyt wysoki poziom?

Nie zawsze oznacza to konieczność wymiany całego agregatu.

W zależności od przyczyny możliwe jest m.in.:

• zastosowanie skuteczniejszej obudowy lub dodatkowych elementów tłumiących,
• zmiana układu wlotu i wylotu powietrza,
• zastosowanie odpowiedniego tłumika wydechu,
• wykonanie ekranu akustycznego,
• zmiana orientacji urządzenia,
• zwiększenie odległości od terenu chronionego,
• poprawa wibroizolacji,
• zmiana miejsca posadowienia, jeżeli pozwala na to projekt.

Po wprowadzeniu zmian efekt można ponownie sprawdzić pomiarami.

FAQ: jak sprawdzić wymagania akustyczne agregatu?

Podsumowanie

Sprawdzenie zgodności agregatu z wymaganiami dotyczącymi hałasu jest procesem, a nie pojedynczym pomiarem.

Zaczyna się od określenia lokalizacji i wymagań dla otoczenia. Następnie dobiera się agregat, projektuje rozwiązania ograniczające emisję, a parametry gotowego urządzenia można zweryfikować pomiarami technicznymi.

Jeżeli potrzebna jest ocena rzeczywistego oddziaływania instalacji, ostatnim etapem są pomiary terenowe w punktach reprezentatywnych dla obszarów podlegających ochronie.

Takie podejście pozwala przejść od deklarowanego parametru urządzenia do rzeczywistego i udokumentowanego wyniku w miejscu jego pracy.

Podstawa opracowania

• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku – tekst jednolity.
• Metodyka referencyjna wykonywania okresowych pomiarów hałasu w środowisku pochodzącego z instalacji lub urządzeń.
• Główny Inspektorat Ochrony Środowiska – monitoring hałasu oraz wskaźniki LAeqD i LAeqN.
• Raport z pomiarów akustycznych agregatu AKMEL AP 150 Y, wrzesień 2026.
• Raport z terenowych pomiarów hałasu – Wody Polskie, Gliwice, Laboratorium Akustyki 4SOUND, listopad 2025.