Co to jest samoczynne załączanie rezerwy (SZR)?

Zadaniem systemu samoczynnego załączania rezerwy (SZR, ATS) jest automatyczne uruchomienie agregatu prądotwórczego po zaniku napięcia z sieci. To szafa z układem styczników, rozłączników lub przełącznikiem, która współpracuje z agregatem – odcina prąd z sieci i podaje na obiekt napięcie z generatora.

Rodzaje szaf SZR

Szafy SZR można podzielić ze względu na typ zastosowanego aparatu oraz typ obsługiwanego agregatu. Dla silników benzynowych SZR pełni nieco inne funkcje niż dla agregatów z silnikiem diesla, ponieważ cykl uruchamiania silnika gaźnikowego wymaga dodatkowych czynności, np. operowania siłownikiem ssania. W przypadku agregatów przemysłowych z silnikami diesla zadanie szafy SZR może sprowadzać się wyłącznie do wysłania sygnału start/stop do sterownika agregatu. W wersjach uproszczonych nawet sterowniki zamontowane w agregatach są w stanie zarządzać aparatami w szafach SZR.

Zastosowanie systemu SZR

Szafy SZR stosuje się w obiektach, gdzie wymagane jest natychmiastowe podanie napięcia z agregatu na odbiory. W przedsiębiorstwach i budynkach użyteczności publicznej często stosuje się rozbudowane układy SZR, których zadaniem jest ciągłe monitorowanie sieci. Układy te można dostosować do potrzeb użytkownika – ustawić parametry, przy których rezerwa się uruchomi lub zostanie wyłączona. Z kolei domy jednorodzinne nie wymagają inwestowania w skomplikowane rozwiązania: wystarczy prosty układ, który monitoruje zanik i powrót napięcia oraz steruje agregatem odpowiednio do sytuacji.

Zasada pracy SZR

Zarówno w wersjach uproszczonych, jak i rozbudowanych zasada pracy automatyki SZR jest taka sama. Układ monitoruje sieć i wykrywa zanik napięcia lub – opcjonalnie – jego nieprawidłowe wartości. Powoduje to odcięcie zasilania sieciowego i wysłanie sygnału startu do agregatu. W każdej szafie SZR ustawiana jest zwłoka (programowalna), która zapobiega uruchamianiu agregatu przy zanikach kilkusekundowych – zwykle wynosi około 15 sekund. Po tym czasie silnik agregatu się uruchamia, a po ustabilizowaniu napięcia na prądnicy napięcie zostaje podane na odbiory. Cały proces zajmuje od 30 do 60 sekund, zależnie m.in. od typu agregatu, miejsca instalacji, a czasem warunków pogodowych.

Podczas pracy agregatu szafa SZR nieprzerwanie monitoruje sieć w celu wykrycia powrotu napięcia. Po jego powrocie agregat zostaje odstawiony, ale silnik nie gaśnie od razu. Zasilanie przechodzi na sieć, natomiast agregat pracuje jeszcze przez około 2 minuty, aby potwierdzić, że napięcie powróciło trwale. Pozwala to uniknąć zbędnego gaszenia i ponownego uruchamiania przy krótkotrwałym powrocie napięcia, a przy silnikach diesla z turbodoładowaniem umożliwia spokojne zejście turbiny i silnika do biegu jałowego, co korzystnie wpływa na ich żywotność.

Zachęcamy do zapoznania się z naszą ofertą szaf SZR. Nasz dział handlowy chętnie pomoże Państwu w doborze odpowiedniego urządzenia. Skontaktuj się z nami →

FAQ

To w praktyce to samo. SZR (samoczynne załączanie rezerwy) to polskie określenie, a ATS (Automatic Transfer Switch) to jego angielski odpowiednik. Oba oznaczają układ automatycznie przełączający zasilanie z sieci na agregat po zaniku napięcia.

Po zaniku napięcia układ odczekuje zaprogramowaną zwłokę (zwykle ok. 15 sekund), aby nie reagować na krótkie zaniki. Następnie uruchamia silnik i po ustabilizowaniu napięcia podaje je na odbiory. Cały proces trwa zazwyczaj od 30 do 60 sekund, zależnie od typu agregatu i warunków.

Nie. W domu jednorodzinnym wystarcza prosty układ SZR, który monitoruje zanik i powrót napięcia oraz steruje agregatem. Rozbudowane, w pełni konfigurowalne układy stosuje się głównie w przedsiębiorstwach i obiektach użyteczności publicznej, gdzie wymagana jest pełna kontrola nad parametrami przełączania.

Po powrocie napięcia z sieci zasilanie przełącza się z powrotem na sieć, ale agregat pracuje jeszcze około 2 minut, aby potwierdzić, że prąd powrócił trwale. Zapobiega to zbędnemu gaszeniu i ponownemu uruchamianiu przy krótkim powrocie napięcia, a przy silnikach z turbodoładowaniem pozwala bezpiecznie schłodzić turbinę.

Tak. Cały cykl – wykrycie zaniku, uruchomienie agregatu, podanie napięcia na odbiory, a po powrocie sieci przełączenie i wygaszenie agregatu – przebiega automatycznie, bez udziału człowieka. To kluczowa zaleta, zwłaszcza w obiektach pracujących całą dobę i poza godzinami obecności obsługi technicznej.

Większość agregatów stacjonarnych można zintegrować z szafą SZR, ale ważne jest dopasowanie układu do typu silnika (benzynowy, diesel) i rodzaju sterownika agregatu. Dlatego szafę SZR najlepiej dobierać razem z agregatem. Chętnie pomożemy dobrać odpowiednie rozwiązanie dla Państwa obiektu.